Bez względu na to, o jakie dokładnie postępowanie przed organami władzy publicznej chodzi, zawsze decydujące dla jego przebiegu są dowody. Nie inaczej jest w przypadku Krajowej Izby Odwoławczej, w której każda ze stron musi udowodnić te twierdzenia, z których wywodzi skutki prawne. Zasada ta, co warto od razu podkreślić, nie dotyczy jedynie wnoszącego odwołanie. Również zamawiający musi pamiętać, że wysuwane przez niego argumenty nie mogą pozostawać gołosłowne. Jak więc należy dowodzić swoich argumentów przed Krajową Izbą Odwoławczą?

Inicjatywa dowodowa

Z praktycznego punktu widzenia w toku postępowania odwoławczego – a tak naprawdę już na etapie przygotowywania odwołania lub odpowiedzi na nie – nie wolno zapominać o tym, że inicjatywa dowodowa spoczywa na tym, kto z określonych faktów wywodzi skutki prawne. Z tego właśnie względu we wniosku o przeprowadzenie dowodu strona i uczestnik postępowania odwoławczego są obowiązani oznaczyć dowód w sposób umożliwiający przeprowadzenie go oraz wyszczególnić fakty, które mają zostać wykazane tym dowodem.

Jednakowoż ustawodawca pozostawił Izbie możliwość dopuszczenia dowodu niewskazanego przez stronę. Wszystko po to, aby orzeczenie zapadłe w sprawie odnosiło się do prawdziwego stanu faktycznego. Tak zwana zasada prawdy obiektywnej ma naczelne znaczenie właściwie we wszystkich procedurach normowanych przez polskie prawo. Postępowanie odwoławcze przed KIO nie jest tu wyjątkiem, co nie znaczy, że w jego trakcie dowodzenie można przeciągać w nieskończoność.

Izba może odmówić przeprowadzenia dowodów

Na podstawie art. 541 p.z.p. KIO odmawia przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, jeżeli fakty będące ich przedmiotem zostały już stwierdzone innymi dowodami lub gdy zostały powołane jedynie dla zwłoki, a także jeżeli strona lub uczestnik postępowania odwoławczego utracili prawo powoływania dowodów w toku postępowania. Tym samym samo złożenie wniosku dowodowego nie znaczy, że Izba ma obowiązek przeprowadzenia go. W końcu może się zdarzać – i rzeczywiście nierzadko do tego dochodzi – że wnioski dowodowe zostaną zgłoszone wyłącznie po to, aby przedłużyć postępowanie.

Z drugiej strony wskazane powyżej przesłanki powinny być wykładane ściśle. Izba nie może po prostu, wyłącznie na podstawie własnego uznania, odmówić przeprowadzenia dowodu, o który wnioskują strony postępowania. Każde odwołanie zawisłe przed Krajową Izbą Odwoławczą musi zostać wszechstronnie rozpatrzone, a kompleksowe wyjaśnienie sprawy właśnie temu służy. Dlatego uchybienia dowodowe zawsze stanowią poważny zarzut przeciwko orzeczeniom KIO.

Ocena dowodów przeprowadzonych w postępowaniu

Oczywiście samo zebranie materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym to nie wszystko. W kolejnym kroku należy przejść do jego oceny, a dalej do odpowiedniej wykładni prawa. Dopiero po tym wszystkim można podjąć poprawną decyzję procesową, zwłaszcza w zakresie uwzględnienia (w całości lub w części) albo oddalenia odwołania. Zgodnie z przepisami Prawa zamówień publicznych Izba ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ponadto KIO ocenia na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę lub uczestnika postępowania odwoławczego dowodu lub przeszkodom stawianym przez nich w jego przeprowadzeniu wbrew zobowiązaniu Izby (art. 542 p.z.p.).

Izba ma obowiązek przeanalizowania materiału dowodowego niejako łącznie, a więc w kontekście wszystkich informacji, jakie wynikają z każdego z przeprowadzonych dowodów. Jeżeli któryś z nich został uznany za niewiarygodny czy nieprzydatny do rozstrzygnięcia sprawy, to w uzasadnieniu orzeczenia należy podać, dlaczego skład orzekający doszedł do takiego przekonania.