Zgodnie z Prawem zamówień publicznych od wyroku sądu lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego. Jest to nadzwyczajny środek zaskarżenia, a nie kolejne odwołanie w sprawie.

Skorzystanie z odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej stanowi jedno z podstawowych uprawnień wykonawcy – oczywiście po spełnieniu dodatkowych wymogów. Jednak odwołanie do KIO nie zamyka możliwości kwestionowania przebiegu postępowania. Orzeczenia Krajowej Izby można jeszcze zaskarżyć do sądu zamówień publicznych, którego z kolei rozstrzygnięcia podlegają kontroli Sądu Najwyższego w ramach skargi kasacyjnej – ale nie jest to „zwykły” środek zaskarżenia. Na czym więc on polega?

Ścieżka odwoławcza w zamówieniach publicznych

Ścieżka odwoławcza w zamówieniach publicznych obejmuje możliwość złożenia odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej, a następnie – od orzeczenia KIO – skargi do sądu zamówień publicznych. Od orzeczenia tego sądu przysługuje jeszcze skarga do Sądu Najwyższego. Z punktu widzenia regulacji Prawa zamówień odwołanie przysługuje na:

• niezgodną z przepisami ustawy czynność zamawiającego, podjętą w postępowaniu o udzielenie zamówienia, o zawarcie umowy ramowej, dynamicznym systemie zakupów, systemie kwalifikowania wykonawców lub konkursie, w tym na projektowane postanowienie umowy;
• zaniechanie czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia, o zawarcie umowy ramowej, dynamicznym systemie zakupów, systemie kwalifikowania wykonawców lub konkursie, do której zamawiający był obowiązany na podstawie ustawy;
• zaniechanie przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia lub zorganizowania konkursu na podstawie ustawy, mimo że zamawiający był do tego obowiązany.

Kto może skorzystać ze środków ochrony prawnej?

Ustawodawca jasno określił także to, komu przysługuje możliwość skorzystania z powyższych środków. Zgodnie z art. 505 ust. 1 Prawa zamówień publicznych środki ochrony prawnej określone w niniejszym dziale przysługują wykonawcy, uczestnikowi konkursu oraz innemu podmiotowi, jeżeli ma lub miał interes w uzyskaniu zamówienia lub nagrody w konkursie oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy.

Warto podkreślić, że środki ochrony prawnej służą zabezpieczeniu interesów podmiotów ubiegających się o otrzymanie zamówienia publicznego, co nie znaczy, iż każdy taki podmiot może bez ograniczeń korzystać z tych środków. Ich skuteczne wniesienie zawsze zależy od wykazania konkretnych naruszeń p.z.p. w danym postępowaniu. Bez tego sięganie po środki ochrony prawnej jest „sztuką dla sztuki”, skutkującą znacznym przedłużeniem postępowania.

Dopuszczalność złożenia skargi kasacyjnej

W każdym razie jeżeli wykonawca zdecyduje się na złożenie odwołania do KIO, a następnie zaskarży jej orzeczenie do sądu zamówień publicznych, może jeszcze rozważyć sięgnięcie po skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Co więcej – ze skargi kasacyjnej może skorzystać także zamawiający oraz Prezes Urzędu Zamówień Publicznych.

Skarga kasacyjna w polskim systemie prawa pozostaje nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Oznacza to, że Sąd Najwyższy rozpoznający te skargi nie jest kolejną, trzecią instancją sądownictwa. Nie bada on – co do zasady – poprawności ustaleń faktycznych w sprawie, koncentrując się wyłącznie na ewentualnych naruszeniach przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz przepisów postępowania, jeżeli ich naruszenie mogło mieć istotnych wpływ na wynik sprawy. W związku z tym skuteczna skarga kasacyjna nie może zostać oparta na tego rodzaju zarzutach.